Rozmiar: 31342 bajtów

Menu

Rozmiar: 90730 bajtów Unia Europejska
Rozmiar: 90730 bajtów Euro
Rozmiar: 90730 bajtów Historia UE
Rozmiar: 90730 bajtów Kraje członkowskie
Rozmiar: 90730 bajtów Kraje kandydujące
Rozmiar: 90730 bajtów Instytucje
Rozmiar: 90730 bajtów Traktat akcesyjny
Rozmiar: 90730 bajtów Księga gości
Rozmiar: 90730 bajtów Adresy
Rozmiar: 90730 bajtów Linki
Rozmiar: 90730 bajtów Słowniczek
Rozmiar: 90730 bajtów Chat
Rozmiar: 90730 bajtów Forum
Rozmiar: 90730 bajtów Info

Komentarze i zmiany

Nazwisko lub przydomek:
Adres email:
Twoja porada lub opinia:


Ankieta

Czy Polska powinna wejść
1 maja 2004 roku do
Unii Europejskiej?
Tak
Nie
Nie mam zdania


Wysłanie ankiety przeniesie cię na stronę z jej wynikami.

Rozmiar: 15160 bajtów

Historia UE


Pierwsze koncepcje politycznej i gospodarczej integracji Europy formułowane były już w minionych stuleciach. Jednakże dopiero po zakończeniu II wojny światowej powstały warunki dla urzeczywistnienia idei integracji regionalnej w Europie, rozumianej jako świadome tworzenie mechanizmów regulująych procesy gospodarcze i - aczkolwiek w znacznie mniejszym stopniu - współprace polityczną określonej grupy państw. Te uwarunkowania miały bardzo różnorodny charakter i łączyły w sobie przesłanki tak natury politycznej, jak i gospodarczej oraz społecznej.

W wyniku II wojny światowej ukształtowany został nowy układ sił. Europa Zachodnia straciła swą pozycję dotychczasowego politycznego i gospodarczego centrum świata na rzecz Stańów Zjednoczonych. Powojenne zniszczenia gospodarki, a tym samym konieczność jej odbudowy oraz modernizacji, rozpad systemu kolonialnego, konieczność pogłebienia międzynarodowego podziału pracy, postawiły przed tymi krajami nowe wyzwania ekonomiczne. Przerastały one możliwości pojedynczych krajów i ich podjęcie było możliwe tylko przy połączeniu wysiłków.

Również sytuacja polityczna i społeczna na kontynencie europejskim sprzyjała nasileniu i renensansowi integracji gospodarczej i politycznej w Europie. W obawie przed silną pozycją partii komunistycznych, odrodzeniem się tendencji nacjonalistycznych a zwłaszcza przed militarnym zagrożeniem ze strony ZSRR państwa Europy Zachodniej chciały stworzyć siłę ekonomiczną i polityczną równorzędną ZSRR i USA. Tendencje do integracji regionalnej były akceptowane przez Stany Zjednoczone jako hegemona politycznego i gospodarczego świata zachodniego, dostrzegającego w nich szansę na realizację własnych interesów.

Po II wojnie śwaitowej nastąpiła prawdziwa eksplozja planów integracji regionalnej, tak ekonomicznej, jak i politycznej. Z czasem okazało się, że plany w odniesieniu do politycznego i militarnego zjednoczenia Europy Zachodniej nie były zgodne z interesami narodowymi i nie znalazły poparcia opinii publicznej, w związku z czym wyraźny piorytet zyskała idea integracji w sferze gospodarki.

1947 r. Belgia, Holandia i Luksemburg podpisały porozumienie przewidujące utworzenie unii celnej, które w 1958 r. zosatło zastąpione przez układ w sprawie utowrzenia Unii Ekonomiczenj Beneluksu. w 1948 r. trzy kraje Beneluksu orzaz Francja i Wielka Brytania utworzyły tzw. Pakt Brukselski, organizację głównie o charakterze militarnym.

W 1947 r. Stany Zjednoczone wystąpiły z planem udzeielnia pomocy krajom Europy Zachodniej w odbudowie ich gospodarki. Przedstawiony Plan Pomocy Europie (European Recovery Program), zwany potocznie planem Marshalla, przewidywał udzielenie kredytów amerykańskich, pod warunkiem jednak, że panstwa uczestniczące w tym palnie opracują wspóny program odbudowy i rozwoju swoich gospodarek oraz podziału tych kredytów. Reakcją państw zachodnioeuropejskich było utworzenie 16 kwietnia 1948 r. Organizacji Europejskiej Współpracy Gospodarczej (Organization for European Economic Cooperation - OEEC), która miała być niejako łącznym partnerem USA w realizacji planu Marshalla. Członkami OEEC było 16 państw Europy Zachodniej, amerykańska, brytyjska i francuska sfera okupacyjna Niemiec (RFN przystąpiła do OEEC w 1949 r. ) oraz Triest. Członkami stowarzyszonymi były: Kanada, Stany Zjednoczone (od 1950 r.) i Jugosławia (od 1955r.). Finlandia od 1957 r. brała udział w pracach OEEC w charakterze obserwatora.

Państwa socjalistyczne, chociaż były zaproszone do udziału w planie Marshalla, nie przystąiły do OEEC przede wszystkim ze względu na warunki stawiamne przez USA krajom korzystającym z ich pomocy (kontrola i uzależenienie gospodarcze) oraz presję wywieraną na nie przez ZSRR.

Powstała w tych warunkach OEEC miała do spełnienia dwa zadania:
stworzenie programu odbdowy i rozwoju współpracy gospodarczej państw członkowskich oraz podziału pomocy amerykańskiej
wypracowanie forum rokowań i konsultacji ze Stanami Zjednoczonymi w sprawach dotyczących Europy Zachodniej.

Na początku lat pięćdziesiątych, kiedy podział pomocy amerykańskiej został zakończony i rozważano kwestię dalszego funkcjonowania OEEC, państwa członkowskie postanowiły kontynuować współpracę, zmieniając jednak kierunki działania organizacji. OEEC została zobowiązana do działań mających na celu libralizację wymiany towarowej między jej członkami, rozwój współpracy finansowej oraz współpracy w dziedzinie energii atomowej. OEEC została przekształcona w 1960 r. w Organizację Współpracy i Rozwoju Gospodarczego (Organization for Economic Cooperation and Development - OECD). W połowie lat dziewięćdziesiątych w skład OECD wchodziło 28 najbardziej rozwiniętych państw świata.

W 1949 r. została utworzona organizacja o kompetencjach ogólnych - Rada Europy, której członkami założycielskimi byly: Belgia, Dania, Holandia, Francja, Irlandia, Luksemburg, Norwegia, Szwecja, Wielka Brytania i Włochy. W 1996 r. Rada Europy liczyła 40 państw europejskich. W 1949 r. z inicjatywy USA powołano do życia Organizację Paktu Północnego Atlantyku — North Atlantic Treaty Organization (NATO), do której weszły: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Wielka Brytania, Włochy, Kanada i Stany Zjednoczone. RFN została członkiem NATO w 1955 r. Członkami NATO są także Grecja, Turcja i Hiszpania. W zarysowanych powyżej okolicznościach R. Schumann, francuski minister spraw zagranicznych, wystąpił w 1950 r. z memorandum dotyczącym utworzenia Europejskiej WspOlnoty Węgla i Stali. Istota zgłoszonego przez R. Schumanna planu, którego autorem w rzeczywistości nie był sam francuski minister spraw zagranicznych (twórcami tego planu byli J. Monnet, P. Reuter, P. Uri i S. Hirsch), sprowadzała się do poddania całości produkcji podstawowych i strategicznych gałęzi przemysłu Francji i RFN — górnictwa węgla oraz hutnictwa żelaza i stali — kontroli międzynarodowej sprawowanej w ramach ponadnarodowej organizacji, do której mogły przystąpić również inne państwa i które stanowić miała początek, a także jeden z elementów integracji europejskiej. W ten sposób Francja chciala zminimalizować niebezpieczeństwo odrodzenia się nieuniknionej ekspansji gospodarczej i militarnej Niemiec.

W czerwcu 1950 r. w Paryżu rozpoczęła się konferencja przedstawicieli sześciu państw: Belgii, Francji, Holandii, Luksemburga, RFN i Włoch. Wstępna faza rokowań zakończyła się w marcu 1951 r. Po uregulowaniu niektórych kwestii spornych traktat o utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Węg1a i Stali został ostatecznie podpisany 18 kwietnia 1951 r. w Paryżu. Traktat paryski o EWWiS został zawarty na pięćdziesiąt lat. Wymagał ratyfikacji przez parlamenty wszystkich państw sygnatariuszy. Traktat nabrał mocy obowiązującej 25 lipca 1952 r., gdy ostatni dokument ratyfikacyjny złożony został przez Francję. Celem EWWiS było stworzenie wspólnego rynku węgla, żelaza i stali, a w ten sposOb warunków do najbardziej racjonalnej specjalizacji i największej wydajności produkcji w tych gałęziach przemysłu. Organy EWWiS miały nadzorować prace przedsiębiorstw węgla i stali, zajmować się ich dofinansowaniem, rozstrzygać spory i odwołania od decyzji. Jedną z głównych zasad miało być zapewnienie wolnej konkurencji między przedsiębiorstwami całej Wspólnoty. Państwa należące do EWWiS zobowiązały się do stopniowego zniesienma wszelkich ceł i kontyngentów, ograniczających swobodny przepływ surowców i produkcji towarów przemyslów: węglowego i stalowego, kapitału inwestowanego w tych przemysłach oraz siły roboczej, wprowadzenia jednolitych taryf transportowych, zaniechania rządowego subsydiowania przedsiębiorstw i innych ograniczających praktyk. Utworzenie wspólnego rynku węgla, rud żelaznych i złomu nastapiło już 10 lutego 1953 r., wspólnego rynku stali — 1 maja 1953 r. Włączcnie do wspólnego rynku stali specjalnych nastąpiło 1 sierpnia 1954 r. Cały okres przejściowy zakończył się 9 lutego 1958 r.

EWWiS miala być instytucją wykraczającą swym charakterem poza tradycyjne ramy międzynarodowej organizacji. Zwolennicy federalizmu podkreślają z emfazą jej ponadpaństwowy charakter. Czyni to również sam układ w sprawie EWWiS. Nie ulega wątpliwości, że uprawnienia organów administracyjnych tej organizacji: Wysokiej Władzy, a może jeszcze bardziej Trybunału, stanowiły w wielu aspektach zupełne novum, nie spotykane dotychczas w innych organizacjach międzynarodowych. Mamy tu również do czynienia z bardzo dużym ograniczeniem suwerenności państw członkowskich poprzez delegowanie organom Wspólnoty wielu uprawnień właściwych władzy państwowej.

Rzeczywisty charakter Wspólnoty określaly jednak w praktyce nie tyle formalne postanowienia układu, ile stopień i sposób wykorzystania przez jej organy, przede wszystkim zaś przez Wysoką Wiadzę, swych uprawnień. W praktyce bardzo wstrzemięźliwie i ostrożnie korzystała ona ze swych prerogatyw. W rzeczywistości w EWW1S dominował tradycyjny mechanizm koordynacji polityki rządów, typowy dla organizacji międzynarodowej. Starano się unikać arbitralnych decyzji, narzuconych wbrew woli zainteresowanych stron. Okazalo się, że podyktowana raczej względami politycznymi niż ekonomicznymi ponadpaństwowa nadbudowa Wspólnoty była tworem sztucznym, którego istnienie nie było niezbędne do realizacji zadań ekonomicznych.

Okres ważności traktatu paryskiego o EWWiS wygasa w 2002 r. Nie wyklucza sic więc, że Konferencja Międzynarodowa państw członkowskich Unii Europejskiej (tzw. Maastricht II), która rozpoczęła swe prace w marcu 1996 r. dla przeprowadzenia rewizji traktatu z Maastricht, może m.in. podjąć decyzje o rozwiązaniu tej organizacji. Pozostałe jeszcze do realizacji cele wyznaczone przez traktat o EWWIS mogą być przekazane Wspólnocie Europejskiej (EWG) jako glównemu ośrodkowi integracyjnemu w ramach Unii Europejskiej.

Pracom nad utworzenlem EWWiS towarzyszyły działania zmierzające do utworzenia dwóch organizacji o charakterze militarnym I politycznym: Europejskiej Wspólnoty Obronnej (EWO) i Europejskiej WspOlnoty Politycznej (EWP). Układ o EWO - chociaż podpisany - nie wszedł jednak w życie ze względu na odmowę jego ratyfikacji przez francuskie Zgromadzenie Narodowe, które jako pierwsze rozpoczęło procedurę ratyfikacyjną. Tym samym oznaczało to zaprzestanie prac nad powołaniem EWP. Bariera interesów narodowych spowodowała tymczasowe zaniechanie planów integracji politycznej i militarnej Europy Zachodniej i skoncentrowanie się na integracji gospodarczej.

Na początku czerwca 1955 r. zebrała się w Messynie konferencja ministrów spraw zagranicznych sześciu państw, członków EWWIS. Osiągnięto na niej porozumienie co do celowości utworzenia wspólnoty gospodarczej (na podstawie tzw. planu Beyena, opracowanego przez rząd holenderski) i podjęto decyzję o rozpoczęciu prac nad przygotowaniem planu ekonomicznej integracji Europy. Wynikiem prac było obszerne sprawozdanie ogłoszone w kwietniu 1956 r. pod nazwą Raportu Spaaka (minister spraw zagranicznych Belgii). W rezultacie dalszych rokowań 25 marca 1957 r. sześć państw podpisało w Rzymie traktat o Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej, stosunkowo szybko zaaprobowany przez parlamenty wszystkich państw-sygnatariuszy. Nabrał on mocy obowiązującej 1 stycznia 1958 r., a okres jego ważności jest nieograniczony.

Wraz z traktatem w sprawie EWG został opracowany i zawarty w tym samym składzie członkowskim w Rzymie 25 marca 1957 r. traktat w sprawie trzeciej Wspólnoty: Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej, zwanej potocznie Euratomem. Po ratyfikacji przez parlamenty narodowe wszystkich państw-sygnatariuszy wszedł on w życie 1 stycznia 1958 r. Traktat ten został zawarty na czas nieograniczony.

Powstałe trzy Wspólnoty miały ulec w przyszłości połączeniu w jedną organizację. Proces ujednolicenia organizacyjnego rozpoczął się już w momencie podpisania traktatów rzymskich w 1957 r. Została bowiem jednocześnie podpisana Konwencja o niektórych wspólnych instytucjach Wspólnot Europejskich, w oparciu o postanowienia której Europejskie Zgromadzenie Parlamentarne (Parlament Europejski) i Trybunał stały się wspólnymi organami EWWiS, EWG (Wspólnoty Europejskiej) i Euratomu.

W lipcu 1967 r., na podstawie traktatu ustanawiającego jedną Radę i jedną Komisję dla trzech Wspolnot Europejskich (tzw. traktat fuzyjny podpisany w 1965 r.), nastąpilo kolejne ujednolicenie organizacyjne. W traktacie tym przewidziano również opracowanie jednolitego aktu konstytucyjnego Wspólnoty Europejskiej, rozumianej jako jedna or-ganizacja integracyjna o ogólnych uprawnieniach.

Istotną rolę w ewolucji trzech Wspólnot Europejskich spełnił podpisany w 1986 r. Jednolity Akt Europejski (European Single Act), który wszedł w życie 1 lipca 1987 r. W wyniku jego postanowień Wspólnoty otrzymały nowe kompetencje w dziedzinie gospodarczej; przewidywał on realizację do końca 1992 r. Jednolitego Rynku Wewnętrznego (,,Europa 1992"); zmodyfikował proces podejmowania decyzji we Wspólnotach; dokonał regulacji prawnej współpracy politycznej państw członkowskich Wspólnot w ramach tzw. Europejskiej Współpracy Politycznej.

Kolejnym i, jak dotychczas, najbardziej dalekosiężnym i o najdalej idących konsekwencjach, wyznaczającym nowy etap w historii Wspólnot Europejskich i w szeroko pojmowanej integracji europejskiej, przedsięwzięciem jest traktat o Unii Europejskiej, określany jako traktat z Maastricht. Po wieloletnich pracach przygotowawczych tekst traktatu z Maastricht został podpisany przez 12 państw członkowskich Wspólnot w dniu 7 lutego 1992 r. Zgodnie z postanowieniami tego dokumentu mial on wejsc w zycie, po ratyfikacji przez parlamenty narodowe wszystkich państw-sygnatariuszy, 1 stycznia 1993 r. Jednakże ze względu na przedłużającą się i pełną dramatycznych napięć procedurę ratyfikacyjną zyskał on moc wiążącą z dniem 1 listopada 1993 r. traktat z Maastrich został zawarty na czas nieokreślony.

Traktat o Unii Europejskiej jest bardzo rozbudowaną umową międzynarodową. Jest to jednocześnie dokument bardzo nieprzejrzysty i trudny do analizy ze względu na specyficzną, skomplikowaną budowę, która jest odzwierciedleniem swoistego rozumienia Unii Europejskiej. Układ składa się z siedmiu części, zwanych tytułami (działami). Tytuł i zawiera postanowienia wspólne (określające m.in. istotę i cel Unii). Tytuły II-IV stanowią modyfikację postanowień traktatów założycielskich trzech Wspólnot, bez wlączenia jednakże ich zrewidowanej tresci do tekstu traktatu o Unii Europejskiej. W tytułach V-VI została uregulowana współpraca państw członkowskich Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa oraz wspólpracy w dziedzinie sprawied-liwości i spraw wewnętrznych. Tytuł VII dotyczy postanowień końcowych. Integralną część traktatu tworzy 17 protokołów i 32 deklaracje. Powyższa konstrukcja traktatu o Unii Europejskiej określana jest potocznie jako konstrukcja oparta na trzech filarach. Pierwszy z nich (filar I) to postanowienia traktatu z Maastricht dotyczące trzech Wspólnot (EWWiS, Euratom i EWG). Postanowienia te zawierają zarówno modyfikacje celów gospodarczych Wspólnot, jak i zmiany w funkcjonowaniu organów Wspólnot. Zgodnie z postanowieniami art. G traktatu o Unii Europejskiej następuje formalna zmiana nazwy EWG na nazwę Wspólnota Europejska (WE). Na podstawie tego samego artykułu do traktatu rzymskiego EWG (WE) wprowadzono 86 zmian; na podstawie art. H w treści traktatu rzymskiego o EWEA (Euratom) dokonano 29 zmian, a na podstawie art. I do traktatu paryskiego EWWiS wprowadzono 21 zmian. Filar II stanowią przepisy regulujące współpracę w zakresie polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, zaś filar III zawiera regulację działań Unii w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych. Zastosowane w traktacie z Maastricht rozwiązania co do konstrukcji układu powodują, ze ramy prawno-instytucjonalne Wspólnot Europejskich i Unii Europejskiej wyznacza aż pięć dokumentów prawnych: trzy traktaty założycielskie Wspólnot (traktat paryski i traktaty rzymskie), Jednolity Akt Europejski oraz Układ o Unii Europejskiej.

Zobacz również:
Integracja polski z Unią Europejską - kalendarium
Państwa założycielskie
Państwa, które przystąpiły do Unii Europejskiej w latach 1973-1995


Szybkie menu:



Strona główna. Wszelkie prawa zastrzeżone. Ostatnia aktualizacja: 2004.01.02
© 2004 www.infounia.prv.pl Strona poświęcona Unii Europejskiej.
*Stronę najlepiej oglądać w rozdzielczości ekranu 1024 na 768 pikseli.